Çayın Yolculuğu
Yamaçtaki yeşil yapraktan sofradaki bardağa: çay nasıl yapılır, ne zaman toplanır?

Yamaçtan bardağa
Rize çayı siyah çay olarak işlenir. Fabrikalar arasında küçük farklar olsa da ana yol aynıdır: yaprak toplanır, solar, kıvrılır, oksitlenir, kurutulur, ayrılır ve paketlenir.
Şartnameye göre bu işte yöredeki çay işleme ustalarının bilgisi çok önemlidir. Aşağıda adımları sırayla anlattık.
Yedi adımda çay
1. Hasat
Sürgünün ucundaki tomurcuk ve altındaki iki taze yaprak toplanır. Yaprak elle, makasla ya da çay toplama makinesiyle hasat edilir.
2. Teslim
Toplanan yaş çay, ÇAYKUR’un açtığı alım kampanyası döneminde üreticiden alınır. Alımın tarihleri her yıl duyurulur.
3. Soldurma
Sıcak hava ile yaprağın içindeki su azaltılır. Yaprak böylece kıvırmaya hazır hâle gelir.
4. Kıvırma
Solmuş yaprak makinelerde ezilir ve bükülür. Yaprağın özsuyu yüzeye yayılır, oksidasyon başlar.
5. Oksidasyon
Yaprağın özsuyundaki bileşikler bir enzimin etkisiyle değişir. Çayın rengi, burukluğu, kokusu ve aroması bu sırada oluşur.
6. Kurutma
Kurutma oksidasyonu durdurur. Çay artık saklanabilir, paketlenebilir ve taşınabilir.
7. Tasnif ve paketleme
Kurutulmuş çay inceliğine ve kalitesine göre ayrılır. Sonra harmanlanır, paketlenir ve satışa sunulur.
2026 hasat dönemi
Tarihler her yıl değişir. Bunlar, ÇAYKUR’un 2026 yılında duyurduğu üç sürgün dönemidir.
Birinci sürgün
Yaş çay alımı 20 Mayıs’ta başladı, 28 Haziran’da sona erdi.
İkinci sürgün
Alım 8 Temmuz’da başladı, 28 Ağustos’ta sona erdi.
Üçüncü sürgün
Alım 1 Eylül’de başladı.
Kısa tarih
1924
Meclis’in çıkardığı 407 sayılı kanunla çay tarımı yasal güvence altına alındı.
1937 ve 1940
Batum’dan getirilen tohumlarla çay bahçeleri kuruldu.
1971
1497 sayılı kanunla bütün çaycılık işleri Çay Kurumu Genel Müdürlüğü’ne devredildi.
2017
ÇAYKUR’un bütün hisseleri Türkiye Varlık Fonu’na devredildi.
Kaynaklar. Üretim adımları: Rize Çayı Coğrafi İşaret Şartnamesi, Rize Ticaret Borsası. 2026 tarihleri: ÇAYKUR duyuruları, caykur.gov.tr. Kısa tarih: Türkçe Vikipedi, Çaykur maddesi. Bir yanlış görürseniz bizi arayın.
Çay anınızı anlatın
Çay toplama günlerinden bir anınız ya da bir fotoğrafınız mı var? WhatsApp’tan yazın. Paylaştıklarınız yalnızca izninizle yayımlanır.
