Mutfağımız
Hamsiden karalahanaya, mısır ekmeğinden Laz böreğine: yöremizin sofrası. Evden eve değişen tarifleri sizden öğrenmek istiyoruz.
Sofranın temeli
Mısır unu, karalahana, fasulye, fındık ve hamsi. Yöremizin mutfağı bu beş malzemenin etrafında döner. Hamsiden çorbadan ekmeğe yirmiyi aşkın yemek yapılır.
Düğünlerde misafire pilav, kavurma, Laz böreği ve karalahana çorbası ikram edilir. Bayramlarda karalahana sarması, Laz böreği ve fındıklı ev baklavası çıkar; yemek çoğu evde yer sofrasında yenir.
Çorbalar ve yemekler
Her yemeğin altındaki bağlantıdan tarif kartını A5 boyutunda yazdırabilirsiniz.
Horhot çorbası
Mısır çorbası. Haşlanmış mısır, nohut ve fasulye, tereyağında kavrulmuş soğanla kısık ateşte pişer; yoğurtla tamamlanır.
Huliya
Karalahana yemeği. Doğranan karalahana kavrulmuş soğanla pişer; içine pirinç, bulgur ya da mısır yarması katılır.
Malahto
Haşlanmış taze fasulyenin üzerine fındık yağı ve ezilmiş maydanoz, kişniş, pırasa, fındık, sarımsak ile nar ekşisinden bir sos dökülür. Mısır ekmeğiyle, sıcak ya da soğuk yenir.
Turşu kavurması
Lazca turşi tağaneri. Fasulye turşusu, tereyağında kavrulmuş soğanla pişirilir.
Hamsi kuşu
Kılçığı ayıklanmış iki hamsi sırt sırta konur, mısır ununa bulanıp tavada pişirilir.
Hamsi buğulama
Halka domates ve soğan katlarının arasına hamsi dizilir; tuz ve limonla fırında pişer.
Lu pirinconi
Pirinçli lahana. İnce kıyılmış lahana soğanla kavrulur, pirinç ve suyla kısık ateşte pişer.
Kaygana
Ispanak, pazı, biber ve maydanoz ince kıyılır; yumurta ve mısır unuyla karıştırılıp tavada ince pişirilir.
Tatlılar
Laz böreği
Adı börek, kendisi tatlı. İnce açılmış yufka katlarının arasına fındık serpilir, ortasına karabiberli muhallebi konur. Tereyağıyla fırında pişer, üzerine şerbet dökülür.
Pepeçura (Termoni)
Siyah üzümün suyu süt ve şekerle kaynatılır, nişasta ve mısır unuyla bağlanır. Tarifi yöreden yöreye değişir; bazı evlerde barbunya katılır. Üzüm pekmeziyle yapılanına ekşaşi denir.
Fındıklı ev baklavası
Evde açılan yufkaların arasına fındık serpilir, fırından sonra şerbetlenir. Bayram sofralarının tatlısıdır.
Çumur
Fırından yeni çıkmış sıcak mısır ekmeği, tereyağı ve şekerle ezilerek yenir.
Malez
Avuç içi büyüklüğünde doğranan kara kabak suda haşlanır, üzerine süt ve şeker eklenir.
Kabak felisi
Fırında pişen kara kabak, tahin ve fındıkla sofraya gelir.
Ekmekler ve kahvaltılıklar
Mısır ekmeği
Mısır unu, yoğurt, sıvı yağ ve suyla yoğrulup fırında pişer. Yoğurda doğranıp yenmesine celançğveri denir.
Hamsili ekmek
İnce kıyılmış hamsi, soğan ve pazı, nane, pırasa gibi yeşillikler mısır ununa yoğrulur, fırında pişer.
Pileki ekmeği
Mısır ya da buğday unundan; iki çömlek tepsinin arasında ateşin üstünde pişer.
Trakosti
Ekşimik (minci) tereyağında eritilir. Kahvaltıda ya da öğün arasında yenir.
Mutfakta Lazca
Lazca bir konuşma dilidir; kelimelerin yazımı yöreden yöreye değişebilir.
- Mçveri: un
- Kombala: mısır
- Luu: karalahana
- Lobca: fasulye
- Kapça: hamsi
- Kromi: soğan
- Leri: sarımsak
- Urzeni: üzüm
- Mca: süt
- Kvali: peynir
- Topri: bal
- Makfali: yumurta
- Mcumu: tuz
- Oşkuri: elma
- Kuzi: kaşık
- Tağani: tava
Kaynak. Yemekler ve kelimeler, Rize, Trabzon ve Artvin’de yaşayan Laz kökenli kişilerle yapılan bir araştırmadan derlenmiştir: Dilek Çoşan ve Yılmaz Seçim, “Doğu Karadeniz Bölgesinde Yaşayan Laz Topluluklarının Dili, Gelenekleri ve Mutfak Kültürü Üzerine Bir Araştırma”, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, sayı 45, 2020, s. 129–142.
Mevsim ve bayram sofraları
Hamsi mevsiminden üzüm hasadına, düğün sofrasından bayram sinisine: yılın sofraları.
Tarifinizi gönderin
Annenizden, ninenizden kalan bir tarif mi var? WhatsApp’tan yazın; malzemeleri ve yapılışını sesli mesajla da anlatabilirsiniz. Lazca adını biliyorsanız onu da ekleyin. Tarifiniz yalnızca izninizle, dilerseniz adınızla yayımlanır.